Έχουμε Δημοκρατία;

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Είναι προφανές ότι η έννοια έχει χάσει την διάσταση και το περιεχόμενο που είχε παλιά, όχι μόνο στην αρχαιότητα, αλλά και πριν 20-30 χρόνια. Πριν μερικά χρόνια η "δημοκρατία" τέλειωνε στην έννοια της δημοκρατικής διαδικασίας για την επιλογή Κυβέρνησης. Ο πολίτης αισθανόταν ότι ψηφίζοντας ένα κόμμα εκπλήρωνε το δικαίωμα-καθήκον του και εξέφραζε την γνώμη του.

Φυσικά αυτό είχε βάση γιατί οι πολίτες μετείχαν ενεργά στα κόμματα, γιατί οι ιδεολογίες ήταν ξεκάθαρες και κυρίαρχες και γιατί τα πρόσωπα βρίσκονταν σε δεύτερο πρόσωπο, αν δεν είχαν ηγετικές ικανότητες και απλά υπηρετούσαν την ιδεολογία και το κόμμα.

Τώρα αυτό έχει καταρρεύσει οι πολίτες έχουν εκχωρήσει στα κόμματα εν λευκώ την άσκηση πολιτικής και εξουσίας. Τα κόμματα δεν έχουν τους ίδιους 'ιδεολογικούς' δεσμούς και έχουν αφήσει εν λευκώ την άσκηση εξουσίας στους αξιωματούχους. Αυτοί με την σειρά τους όταν δεν τους ασκείται πίεση ή όταν το ζήτημα είναι τεχνοκρατικό-πολύπλοκο έχουν αφήσει σε συμβούλους, μελετητές και εταιρίες την άσκηση της πολιτικής εξουσίας.

Επιπρόσθετα οι διακρατικές συμβάσεις, οι αποφάσεις των υπερεθνικών οργανισμών και η δύναμη της τηλεόρασης-εικόνας έχουν εξαφανίσει τελικά τη δυνατότητα στον πολίτη να ασκήσει πολιτική και να ελέγξει την εξουσία. Το τελειωτικό χτύπημα έρχεται από τον καταναλωτικό τρόπο ζωής μας, αλλά και από την οικονομική δυσπραγία που τελικά μας αφήνει ελάχιστον ελεύθερο χρόνο να ασχοληθούμε πραγματικά και ουσιαστικά με τα κοινά.

Συνεπώς η πραγματική δημοκρατία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με σοβαρές αλλαγές στο σύστημα μας. Βασικό εργαλείο είναι η αποκέντρωση. Η πολιτεία οφείλει να θέσει κάποιους σταθερούς νόμους κανόνες και στην συνέχεια να εκχωρήσει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση την λήψη, την υλοποίηση και τον αρχικό έλεγχο των αποφάσεων.

Η δεύτερη αλλαγή είναι ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας και της διοίκησης, ώστε τα ζητήματα να γίνονται κατανοητά και να φτάνουν πιο άμεσα και απλοποιημένα στον πολίτη.

Η τρίτη αλλαγή είναι η παιδεία και η πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία. Ακόμα και αν όλα τα παραπάνω γίνουν αν η μεγάλη μάζα των πολιτών δεν έχει ένα υψηλό μορφωτικό επίπεδο και την δυνατότητα να μαθαίνει για να μην γίνεται έρμαιο του "φόβου" ή επιτήδειων, τότε οι θεσμικές αλλαγές δεν θα βοηθήσουν πολύ.

Το τελευταίο βήμα είναι οι διαδικασίες διαβούλευσης. Το ΠΑΣΟΚ έχει προτείνει μια τέτοια μορφή σε ότι αφορά την επεξεργασία των Νόμων στο Εθνικό Κοινοβούλιο. Ανάλογη οφείλει να είναι η διαδικασία και στα αυτοδιοικητικά όργανα, δίνοντας ακόμα μεγαλύτερη ελευθερία.

Κρίσιμος παράγοντας σε όλα τα παραπάνω είναι η λειτουργία με μορφή "κοινότητας" και η ενδυνάμωση της "κοινωνικής οικονομίας", ζητήματα άγνωστα στην Ελλάδα.

Το 2006, λίγο πριν τις εκλογές για τους ΟΤΑ το ΠΑΣΟΚ είχε προτείνει ένα σχέδιο μεταρρύθμισης για την εσωτερική λειτουργία των Δήμων και την οργάνωσης της λήψης αποφάσεων και της δια-παραταξιακής συνεργασίας-λειτουργίας. Σε αυτή την κατεύθυνση χρειάζονται και άλλα...

Φυσικά το ερώτημα σήμερα -εσωκομματικά- είναι: Πόσοι δήμαρχοι του ΠΑΣΟΚ έχουν εφαρμόσει έστω και άτυπα αυτές τις προτάσεις; Πόσοι έχουν καθιερώσει μια τέτοια λειτουργία διαβούλευσης με την δημοτική τους ομάδα και την τοπική δημοτική οργάνωση του κόμματος;

Η αλλαγή είναι "διεθνιστικός" στόχος

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Είναι περισσότερο από σίγουρο ότι η χώρα μας, όπως και όλες οι άλλες χώρες επηρεάζεται δραματικά από τις διεθνείς εξελίξεις. Αυτό δεν είναι κάτι καινούριο. Σε όλες τις περιόδους της ιστορίας υπήρχε αλληλεπίδραση των λαών και των πολιτισμών.

Ακόμα και στην αρχαιότητα που δεν υπήρχαν τα σημερινά τεχνολογικά μέσα, τίποτα δεν εμπόδισε ούτε το εμπόριο, ούτε τον πόλεμο, ούτε την εξέλιξη των επιστημών και της τέχνης. Αλλά και αργότερα η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν στην ουσία ένα "παγκοσμιοποιημένο χωριό" για τον τότε "γνωστό" κόσμο.

Τους τελευταίους αιώνες τα πράγματα αλλάζουν δραματικά, εξαιτίας των τεχνολογικών επιτευγμάτων, κυρίως στον τομέα των μεταφορών και της επικοινωνίας. Όμως και πάλι κυρίαρχο ρόλο σε αυτή την αλληλεπίδραση παίζουν οι κρατικές οντότητες. Δηλαδή το εκάστοτε "πολιτικό σύστημα" του κάθε έθνους, μέσα από τον τρόπο λήψης αποφάσεων καθόριζε αυτή την παγκόσμια αλληλεπίδραση.

Έτσι το σύνολο των διαφόρων αλλαγών είχαν ως κοιτίδα κάποιο έθνος-κράτος και στη συνέχεια επηρέαζαν την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Σε κάθε περίπτωση η ροή της ιστορίας ήταν στα χέρια των κρατών, τα οποία καθόριζαν το είδος και την μορφή των σχέσεων των πολιτών τους. Ακόμα και την περίοδο της αποικιοκρατίας οι αποικίες ακολουθούσαν το μοντέλο οργάνωσης των αποίκων.

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει για δυο κυρίους λόγους. Δεν υπάρχει κανένας κρατικός περιορισμός στα βασικά στοιχεία που διαμορφώνουν την ζωή μας και την αντίληψη μας για τα πράγματα. Η οικονομία (εμπόριο, τραπεζικό σύστημα, κλπ) κινείται με τους δικούς της ρυθμούς ελεύθερα. Η τέχνη ξεπερνά τα όρια των κρατών και γίνεται "πολιτιστικό" προϊόν που διαμορφώνει συνειδήσεις. Η επιστήμη, εδώ και πολλά χρόνια πορεύεται σε ένα διεθνές περιβάλλον.

Τα ελάχιστα αναχώματα που υπήρχαν την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, απλά είχαν χωρίσει τον κόσμο στα τρία, αλλά στο εσωτερικό των ιδεολογικο-πολιτικο-οικονομικών συνασπισμών υπήρχε επικοινωνία και αλληλεπίδραση, φυσικά στη βάση της άποψης του ισχυρού.

Ιδιαίτερα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο παρακολουθούμε μια παράλληλη (έστω και με χρονική διαφορά) πορεία των δυτικών κοινωνιών. Σήμερα η ίδια παράλληλη πορεία είναι παγκόσμια. Σε τίποτα όμως δεν μοιάζουν.

Τότε υπό τον φόβο του κομμουνισμού οι ελίτ κάθε δυτικής κοινωνίας υποχωρούσαν έναντι των αιτημάτων των αδύναμων κοινωνικά και οικονομικά τάξεων (ιδιαίτερα στην Ευρώπη). Έτσι το Κράτος έγινε η εγγύηση τόσο της ανάπτυξης, όσο και της κοινωνικής συνοχής. Σήμερα το Κράτος συρρικνώνεται και την θέση του παίρνουν οι επιχειρήσεις και μάλιστα οι πολυμετοχικές πολυεθνικές.

Σήμερα αυτές φαίνεται να εγγυώνται την ανάπτυξη, χωρίς να θέτουν ως παράμετρο την κοινωνική συνοχή και φυσικά ούτε λόγος για ευημερία για όλους. Όμως ακόμα και αυτή η συλλογιστική των Νόμων της αγοράς που ξεπερνάει κράτη, έθνη, σύνορα, πολιτισμικές και θρησκευτικές διαφορές, δεν είναι η αρχή και το τέλος.

Οι ίδιοι οι νόμοι της αγοράς, χρειάζονται την παρέμβαση του Κράτους, όταν οδηγούνται σε αδιέξοδο. Η οικονομική κρίση στην Αμερική, η κούρσα του πετρελαίου και οι παρεμβάσεις των κεντρικών-κρατικών τραπεζών αποδεικνύουν αυτή την κατάσταση. Οι Η.Π.Α. η πατρίδα του οικονομικού φιλελευθερισμού στην ουσία είναι ένα κράτος-πλασιέ.

Οι Αμερικάνικες (και όχι μόνο) εταιρείες παρότι λειτουργούν στη βάση της αγοράς, χρησιμοποιούν το κράτος τους για να συνάπτουν ευνοϊκές διακρατικές συμφωνίες, κηρύσσοντας παράλληλα την πολιτική του ελεύθερου εμπορίου και των ανοιχτών συνόρων.

Το ερώτημα που προκύπτει αμείλικτο είναι: "η σύγκρουση είναι ανάμεσα στο περισσότερο ή λιγότερο κράτος; ή στο κράτος για τα συμφέροντα των πολλών σε αντίθεση με το κράτος των ολίγων"; Ουσιαστικά σήμερα δεν έχει καταργηθεί ο ρόλος της κρατικής εξουσίας, απλά αυτή χρησιμοποιείται για την διευθέτηση και την εκπροσώπηση των συμφερόντων της οικονομικής εξουσίας και μιας αστικής ελίτ.

Στην εποχή μας έχουμε να αντιμετωπίσουμε την παγκόσμια κρίση των αντιπροσωπευτικών θεσμών. Στην ουσία αυτοί οι θεσμοί δεν εκπροσωπούν αυτούς που ψηφίζουν και που ψευδεπίγραφα έχουν την αίσθηση ότι το κάνουν. Αυτό είναι το μεγάλο δίλημμα για την παγκόσμια κοινωνική αριστερά. Καμία εσωτερική μεταρρύθμιση και καμία Κυβέρνηση δεν μπορεί να φέρει δραματικές αλλαγές σήμερα, αν δεν ανακτήσουν τον έλεγχο οι πολλοί. Ταυτόχρονα αυτό πρέπει να γίνει σε παγκόσμια κλίμακα.

Άρα όπως οι ισχυροί του πλούτου έχουν παγκοσμιοποιήσει την επιρροή τους, έτσι και οι λαοί και τα προοδευτικά κόμματα πρέπει να παγκοσμιοποιήσουν την δράση τους. Τα σύγχρονα προβλήματα και οι περιβαλλοντικές αλλαγές δίνουν μια τέτοια ευκαιρία. Η μάχη αυτή όμως είναι πολύ δύσκολη.

Από την μια πρέπει να υπερνικηθεί ο εθνικισμός-θρησκευτικός φανατισμός, οι καλύτεροι σύμμαχοι του ιμπεριαλισμού για τον έλεγχο και την διαίρεση των μαζών, και από την άλλη η πρόσκαιρη ικανοποίηση των πολιτών από μικρές νίκες "ευημερίας" και από "σειρήνες" "αμερικάνικου ονείρου", που υπνωτίζουν ή οδηγούν στην ιδιώτευση, αποτρέποντας την ολοκλήρωση της προσπάθειας.

Η ανανέωση με ουσία είναι δύσκολη υπόθεση!

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Γίνεται μεγάλη συζήτηση στο Κίνημα μας για την ανανέωση. Ανανέωση στις ιδέες, ανανέωση στα πρόσωπα, ανανέωση στις πολιτικές. Δυστυχώς η ανανέωση είναι μια δύσκολη υπόθεση και απαιτούνται και ευνοϊκές συνθήκες που δυστυχώς δεν υπάρχουν σήμερα στο Κίνημα μας. Η εσωτερική κρίση ηγεσίας και πολιτικής ταυτότητας που περάσαμε εμποδίζει τον ελεύθερο διάλογο και συμβάλει δυστυχώς στην διαμόρφωση συσχετισμών.

Έτσι ενώ περάσαμε μια περίοδο 2004-2007 που οι μηχανισμοί είχαν ατονίσει και θεωρητικά θα ήταν πιο εύκολο να επιτευχθεί η ανανέωση αυτό δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Τα προηγούμενα χρόνια δεν αναδείχτηκε ένα έντονο πολιτικό διακύβευμα. Όλοι ήταν "με τον Γιώργο", όλοι "έκαναν τις πάπιες" για να είναι αρεστοί στον "Γιώργο", όλοι περίμεναν την εκλογική νίκη για να "αξιοποιηθούν" από τον Γιώργο. Όσοι δεν έκαναν τα παραπάνω είτε σιωπούσαν περιμένοντας στραβοπατήματα, είτε μιλούσαν πολύ δυνατά, ώστε να δημιουργούν σύγχυση.

Το κόμμα δεν υπήρχε, δεν διαβουλευόταν, δεν πρότεινε, απλά περίμενε και είτε ακολουθούσε εγκυκλίους (στην Κρήτη...ακόμα αυτό κάνει), είτε σφύριζε αδιάφορα. Οι προβληματισμοί των πολιτών για τα λάθη της 'Κυβέρνησης Σημίτη', οι ανησυχίες τους για τις αδυναμίες του ΠΑΣΟΚ, οι προτάσεις τους για την έξοδο από την κρίση, πότε δεν έφτασαν στα κομματικά αποκεντρωμένα όργανα ή στα στελέχη του Κινήματος.

Ταυτόχρονα δεν δόθηκαν πολιτικές μάχες και επί της ουσίας τα στελέχη του κινήματος, δέχονταν παθητικά τις πρωτοβουλίες του Προέδρου και περίμεναν από μερικούς "πράσινους" δημοσιογράφους και "προοδευτικά" συγκροτήματα" να ρίξουν την Κυβέρνηση. Έτσι αυτό το κόμμα δεν ανέδειξε νέους συνδικαλιστές, δεν ανέδειξε νέα στελέχη, δεν έβαλε νέα προτάγματα.

Λίγο πριν τις εκλογές έγιναν επιλογές νέων υποψηφίων, αλλά με απολιτικές συνταγές του παρελθόντος. "Νέοι" στην ηλικία, "άφθαρτοι" από τη εξουσία, "επιτυχημένοι" στο τομέα τους, "λαμπερά" παραδείγματα για τις τοπικές κοινωνίες. Οι περισσότεροι όμως είτε ήταν γόνοι του πελατειακού συστήματος του πατέρα τους, είτε εξέφραζαν εσωκομματικές ισορροπίες, είτε ήταν "πολιτικό" προϊόν του "κυβερνητικού" ΠΑΣΟΚ.

Οι ίδιοι δεν είχαν κάτι καινούριο να πουν, δεν είχαν κάτι καινοτόμο να αναδείξουν, δεν είχαν κάτι τολμηρό να προσφέρουν. Φυσικά δεν τους ευνόησε ούτε η προεκλογική περίοδος, αλλά ούτε και η λειτουργία-οργάνωση του κόμματος των τελευταίων χρόνων. Ακόμα χειρότερα ο ανταγωνισμός στη "μάχη του σταυρού" ήταν τέτοιος που τα πράγματα ήταν ακόμα πιο δύσκολα.

Σήμερα που έχει υπάρξει μια πολιτική αφύπνιση. Σήμερα που η εσωκομματική σύγκρουση ξύπνησε την αγωνία των πολιτών για το μέλλον της δημοκρατικής παράταξης.

Σήμερα που πολλοί πιστεύουν ότι μπορούν να αλλάξουν πολλά, τόσο επειδή "άλλαξε ο Γιώργος", αλλά κυρίως επειδή ο λαός "έχει φτάσει στα όρια του", ξεδιπλώνονται ξανά οι μηχανισμοί. Μηχανισμοί που συγκροτούνται στη πολιτική βάση της στήριξης των θέσεων και των πρωτοβουλιών του ΓΑΠ, αλλά "αλληθωρίζουν" και προς την "επόμενη μέρα"

Δυστυχώς πάλι διαμορφώνεται ένα τοπίο ζοφερό, χωρίς αξιοκρατία και χωρίς ανάδειξη των ταλέντων και των ικανοτήτων πολλών μελών και φίλων του ΠΑΣΟΚ. Έτσι κινδυνεύει η ανανέωση να περάσει από όχι από τον "κομματικό σωλήνα" με επίκεντρο την πολιτική και τις ιδέες, αλλά από τον "κομματικό σωλήνα" των "κουκιών"

Οι ιδέες που έχει θέσει ο ΓΑΠ και το στοίχημα που πρέπει να θέσει η γενιά μας δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς ρήξη.

Δεν μπορούν να επιτευχθούν από τον καναπέ. Δεν μπορούν να επιτευχθούν από "φιλόδοξους καριερίστες".

Χρειάζονται πάθος και δράση. Τα έχουμε! Θα τα αναδείξουμε;

Η πάταξη της διαφθοράς είναι μάχη μακράς διάρκειας!

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Δυστυχώς η καταπολέμηση της διαφθοράς δεν είναι απλή υπόθεση. Στηρίζεται σε ένα πολύ-επίπεδο σύστημα ανοχής και συνενοχής σε όλες τις βαθμίδες και τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης. Ταυτόχρονα τροφοδοτείται και από τους πολίτες που έχουν την πεποίθηση ότι με την "πλάγια οδό" ο δρόμος είναι πιο γρήγορος και πιο σίγουρος.

Η καταπολέμηση της διαφθοράς δεν αφορά μόνο την πολιτική εξουσία, αλλά και τις άλλες θεσμοθετημένες και μη εξουσίες. Αν η διαφθορά αφορούσε μόνο την Εκτελεστική εξουσία τότε η δικαιοσύνη και η Βουλή θα μπορούσαν να δώσουν λύσεις. Αν η διαφθορά αφορούσε μόνο την δημόσια διοίκηση η Εκτελεστική εξουσία θα μπορούσε να δώσει λύσεις. Αν η διαφθορά αφορούσε μόνο την Δικαστική εξουσία, πάλι η Βουλή θα μπορούσε να δώσει λύσεις.

Δυστυχώς ισχύει αυτό που είπε ο ΓΑΠ, για το πελατειακό σύστημα και δυστυχώς το πελατειακό σύστημα βρίσκεται στην καρδιά της πολιτικής. Μπροστά στην επιθυμία των πολιτικών να εκλεγούν και να διατηρήσουν την εκλογιμότητα τους, αυτοί γίνονται χαλαροί τόσο έναντι των μεγάλων, όσο και των μικρότερων συμφερόντων.

Η διάθεση τους να μπορούν να κάνουν "εξυπηρετήσεις" οδηγεί στην επιλογή "κολλητών" και άρα στην αναξιοκρατία στη διοίκηση. Κάθε υπάλληλος που ανελίσσεται στη βάση εξυπηρετήσεων προς του πολιτικούς τελικά γίνεται φορέας της διαπλοκής, ανεξάρτητα από την εναλλαγή κυβερνήσεων.

Έτσι ακόμα και οι συνδικαλιστικές ενώσεις που θα μπορούσαν να ασκούν ένα ουσιαστικό έλεγχο στο εσωτερικό της διοίκησης, γίνονται ο πρώτος θύλακας που επιχειρεί να αλώσει/εξαγοράσει ο εκάστοτε Υπουργός.

Οι θέσεις του Γιώργου Παπανδρέου, για μια μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση θα μπορέσουν να επιτύχουν, όχι μόνο στη βάση της διακομματικής συνεννόησης, αλλά αν γίνουν κτήμα και στόχος του πολιτικού προσωπικού του Κινήματος. Είτε αυτό υπηρετεί την κεντρική εξουσία, είτε την τοπική αυτοδιοίκηση, είτε τον συνδικαλισμό.

Ταυτόχρονα πρέπει να γίνει αίτημα της ελληνικής κοινωνίας, αφού φυσικά κερδίσουμε την εμπιστοσύνη της. Τελικά οφείλει να γίνει θεμελιώδες συστατικό της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της νοοτροπίας των πολιτών.

Το θεσμικό πλαίσιο, οι έχοντες εξουσία -που θα εναλλάσσονται τακτικά- και οι πολίτες -είτε καταγγέλλοντας, είτε αντιδρώντας- είναι η τριπλή συμμαχία που χρειάζεται για να πολεμηθεί η διαφθορά.

Ας μην ξεχνάμε ότι η διαφθορά, ιδιαίτερα στην επαφή του πολίτη με την διοίκηση πλήττει κυρίως τα αδύνατα κοινωνικά στρώματα, τα οποία δεν έχουν την δυνατότητα να "πληρώσουν". Έτσι η διαφθορά συντηρεί αυτό που εξ' ορισμού πολεμάμε μια ταξική και άδικη κοινωνία.

Άρα οι πολίτες πρέπει να καταλάβουν και να καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια για να καταγγέλλουν και να εντοπίζουν την αλήθεια από το ψέμα σε όσα καταγγέλλονται, ακόμα και χάριν εντυπώσεων.

Δυστυχώς η διαφθορά έχει ως βασικό συστατικό τη "φθορά" είναι λοιπόν σαφές ότι ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού προσωπικού του ΠΑΣΟΚ έχει φθαρεί και έχει συμβιβαστεί. Μπορεί λοιπόν να αλλάξει;

Παράλληλα ένα άλλο κομμάτι του ΠΑΣΟΚ μπροστά στη δίψα για πολιτική ανέλιξη, καταξίωση, αναγνωρισιμότητα, είναι έτοιμο να "συναλλαγεί" για να ανέβει γρήγορα τα σκαλοπάτια...

Συνεπώς χρειάζεται μια ισχυρή πολιτική και κοινωνική συμμαχία και όχι απλά διακηρύξεις και θεσμοί. Οι άνθρωποι απαξιώνουν τους θεσμούς, είτε λόγω πολιτικής, είτε λόγω ηθικής ελαστικότητας.

Επίσης χρειάζεται αξιοκρατία σε όλα τα επίπεδα και ρυθμίσεις με διάρκεια που δεν θα ατονούν μόλις περάσει η "μπόρα" ή αλλάξει ο Υπουργός, Διευθυντής, κλπ.

Η αριστερά δεν πρέπει να εγκλωβιστεί στο δίπολο "πρόοδος-συντήρηση"

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Είναι νομίζω προφανής ο ρόλος της αριστεράς τον προηγούμενο αιώνα. Όμως οι αλλαγές που έφερε η "αριστερή" σκέψη δεν ήταν σε μια προσπάθεια να κατοχυρώσει την έννοια της "προόδου". Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το γεγονός ότι άλλος ήταν ο ορισμός της "προόδου" στον "ανατολικό" κόσμο και άλλως στον δυτικό.

Ταυτόχρονα από το 1985 μέχρι και σήμερα "προοδευτικό" βαφτίζεται κάθε τι που περιορίζει το κράτος και απελευθερώνει την αγορά και τον ανταγωνισμό.
Πιστεύω λοιπόν ότι η "αριστερά" δεν πρέπει να δίνει μάχες για να κατοχυρώσει τους όρους "προοδευτικός" και "εκσυγχρονιστικός".

Αυτοί οι όροι δεν έχουν σταθερό περιεχόμενο και μάλλον φορτίζονται σε διαστήματα της ιστορίας με πολύ αρνητικές, ακόμα και ολοκληρωτικές επιλογές. Η "αριστερά" πιστεύω ότι οφείλει να δίνει τη μάχη για ζητήματα τόσο παλιά, όσο και οι θεωρίες του Μαρξ.

Στο επίκεντρο μας οφείλει να βρίσκεται ο άνθρωπος και ορισμένες πανανθρώπινες αξίες που δεν πραγματεύονται με όρους προόδου ή συντήρησης, με όρους εκσυγχρονισμού ή σταθερότητας.

Η δημοκρατία, η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η καταπολέμηση της εκμετάλλευσης, η ειρήνη, η αυτοδιάθεση των λαών οφείλουν να είναι στον πυρήνα της αριστερής σκέψης, ακόμα και αν η κοινωνική συμβατότητα ή η κρατούσα ιδεολογία-αντίληψη (που όλο και περισσότερο ελέγχεται από τα ΜΜΕ) αναζητά την "πρόοδο" αλλού.

Ο αιώνας που διανύουμε δεν είναι ο αιώνας της σύγκρουσης ανάμεσα στο παλιό ή στο καινούριο, ούτε ανάμεσα στο σύγχρονο ή το ξεπερασμένο. Με όρους "σύγχρονους" θα έπρεπε να εκθειάζουμε την παγκοσμιοποίηση και την δύναμη-προσφορά της οικονομίας στην ανάπτυξη.

Αντίθετα η αριστερή σκέψη οφείλει να έχει στο επίκεντρο την κοινωνία και τον λαό. Η σύγκρουση λοιπόν σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο γίνεται για να φέρουμε την παγκοσμιοποίηση στην υπηρεσία των πολλών, ακόμα και αν αυτό σημαίνει περισσότερη κρατική παρέμβαση.

Να φέρουμε την οικονομία στα μέτρα των δυνατοτήτων του πλανήτη, ακόμα και αν αυτό σημαίνει περιορισμό της κατανάλωσης και της ίδιας της παραγωγής.

Να εισάγουμε νέα μοντέλα παιδείας και πρόσβασης στη γνώση, που να διασφαλίζουν την ισότητα, ακόμα και αν αυτό σημαίνει μηδενισμό της ιδιωτικής παιδείας.

Οι πρωτοβουλίες που η αριστερά οφείλει να πάρει πηγάζουν ακόμα και σήμερα στον σκληρό πυρήνα των θεωριών για τα μέσα παραγωγής, τις πηγές πλούτου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η βαρβαρότητα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού δεν αφήνει πολλά περιθώρια για να αναζητούμε την "πρόοδο". (Η "πρόοδος" έχει νόημα μόνο αν ταυτίζεται με την βελτίωση της καθημερινότητας για όλους -καθημερινότητα: άλλη μια απολιτική έννοια που έχει επιβάλει η επιφανειακή-δεξιά προσέγγιση της πολιτικής).

Σε αυτή την βάση δεν υπάρχουν οριζόντιες διαιρέσεις στα ελληνικά πολιτικά κόμματα. Σε αυτή την βάση η διάκριση αριστεράς-δεξιάς είναι εμφανής και δεν υπάρχει καμία σύγχυση.

Θέλουμε! Μπορούμε;

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Σύντροφοι, το ΠΑΣΟΚ από την ίδρυση του εξέφρασε πολιτικά την ευρύτερη ιδεολογία της μη κομμουνιστικής αριστεράς. Μιας αριστεράς που στο τόπο μας είχε ταυτιστεί με τον αγώνα για Δημοκρατία, ενάντια στη Χούντα, αλλά και τις μετα-εμφυλιοπολεμικές παρακρατικές τακτικές. Ταυτίστηκε με τον αγώνα για Ανεξαρτησία, ενάντια στην εξάρτηση από την αμερικάνικη πολιτική, που είχε βασικό μοχλό παρέμβασης το "Παλάτι" και το στρατό. Ταυτίστηκε με την κοινωνική δικαιοσύνη, όταν η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών ζούσε στα όρια της φτώχειας, και είχε δεχτεί με ανακούφιση τις πολιτικές του Γεωργίου Παπανδρέου για την παιδεία και τις δεσμεύσεις του Ανδρέα Παπανδρέου για τους "μη προνομιούχους".

Σήμερα, παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε πολλά χρόνια μετά την μεταπολίτευση, όλες αυτές οι ιδέες είναι επίκαιρες. Είναι επίκαιρες γιατί η δεξιά διακυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή κατάφερε μέσα σε πολύ λίγο χρόνο να γκρεμίσει σειρά θεσμικών, οικονομικών, κοινωνικών και στρατηγικών κατακτήσεων της χώρας και της κοινωνία μας.

Ταυτόχρονα ζούμε σε ένα νέο πλαίσιο παγκόσμιων συνθηκών, που για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια είναι γεμάτο ευκαιρίες και κινδύνους. Η σημαντικότερη ευκαιρία είναι ότι επιτρέπει την διεθνιστική δράση και την οριζόντια επαφή των πολιτών πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Αυτά λοιπόν που διεκδικούμε σήμερα σε επίπεδο αρχών είναι τα ίδια που διεκδικούσε ο λαός μας και τότε. Δυστυχώς όμως στην ελληνική κοινωνία έχουν συντελεστεί δυο μεγάλες αλλαγές.

Η πρώτη είναι η αποιδελογικοποίηση των πολιτικών, κάτι για το οποίο φταίει σε μεγάλο βαθμό και η πρόσφατη (τεχνοκρατική και οικονομοκεντρική) διακυβέρνηση της χώρας από το ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Η δεύτερη είναι ότι ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας ξέφυγε από την μιζέρια (και αυτό είναι έργο του ΠΑΣΟΚ), χωρίς να έχει κατανοήσει ποια είναι τα (πολιτικά) αίτια αυτής της αλλαγής. Δηλαδή χωρίς να κατανοεί ότι η κοινωνική και οικονομική του θέση είναι προϊόν των πολιτικών του ΠΑΣΟΚ, και όχι απλά της συγκυρίας.

Σήμερα λοιπόν δεν έχει σημασία μόνο να θέλουμε εμείς, αλλά ποιοι άλλοι θέλουν αυτά που θέλουμε εμείς; Ποιοι άλλοι τα νιώθουν σαν δικά τους αιτήματα; Ποιοι καταλαβαίνουν ότι αυτά που θέλει το ΠΑΣΟΚ μπορούν να εγγυηθούν μια καλύτερη πορεία για τη χώρα, αλλά και τη δική τους ευημερία; Παράλληλα ποιοι (μη προνομιούχοι) μπορούν να πιστέψουν ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να τους υπηρετήσει σήμερα; Τέλος ποιο ΠΑΣΟΚ μπορεί να κάνει τα παραπάνω;

Τα ερωτήματα είναι πολλά και το Συνέδριο μπορεί να συμβάλει σε ένα μέρος των απαντήσεων. Το δύσκολο κομμάτι είναι να πείσουμε τον πολίτη να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται. Να τον πείσουμε ότι η πολιτική τον χρειάζεται και ότι είναι αδύνατη η ακηδεμόνευτη διεκπεραίωση της χωρίς την συμμετοχή του. Ταυτόχρονα το ΠΑΣΟΚ οφείλει να αποδείξει ξανά, ότι μπορεί να γίνει κόμμα των πολλών και όχι κόμμα των αξιωματούχων του. Δυστυχώς η πλειοψηφία των πολιτών (βλέπωντας τα μικρομεσαία στελέχη του Κινήματος) έχει πειστεί ότι "φτιάχτηκαν" από το ΠΑΣΟΚ και τα κοινοτικά κονδύλια.

Αυτή η εικόνα πρέπει να σπάσει. Ταυτόχρονα οι ιδέες μας πρέπει να γίνουν καθαρές και τέλος πρέπει να φτάσουν στον πολίτη. Αυτό είναι επίσης δύσκολο. Πρέπει να τον πείσουμε να μας ακούσει. Πρέπει να τον πείσουμε ότι έχουμε δίκιο και τελικά να τον κινητοποιήσουμε, όχι μόνο για να μας ψηφίσει, αλλά να μπει στις γραμμές μας και να αγωνιστεί για την "αλλαγή".

Το Συνέδριο μας θα δείξει αν μπορούμε. Θα δείξει αν μεταφέρουμε το κέντρο βάρος από την "τηλεοπτική πραγματικότητα", στην πραγματική καθημερινότητα και τις ανάγκες των πολιτών.

Είναι επικύνδινοι! Είμαστε η εναλλακτική λύση;

Δημοσιεύτηκε στο www.eforum.gr

Σύντροφοι, η διαπίστωση ότι η Κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή δεν είναι σε θέση να κυβερνήσει τον τόπο είναι πλέον εδραιωμένη. Μάλιστα τα παραδείγματα που έχουμε να παραθέσουμε αγγίζουν κάθε τομέα της Κυβερνητικής δραστηριότητας, σε βαθμό που να αναρωτιόμαστε αν κάτι γίνεται σωστό σε αυτό τον τόπο. Η Κυβέρνηση δείχνει στα περισσότερα θέματα να μην έχει στρατηγική, ούτε καν βραχυπρόθεσμη, και απλά τα διευθετεί με τον πιο ανώδυνο για αυτήν την τρόπο.

Η λέξης "ανώδυνος" έχει δυο όψεις. Από την μια προσπαθεί να μην θίξει κανένα μεγάλο επιχειρηματικό συμφέρον και να μην έρθει σε σύγκρουση με κανένα τμήμα της οικονομικής ελίτ του τόπου. Από την άλλη ταυτίζει την έννοια "μεταρρύθμιση" με τα επιμέρους συμφέροντα της κοινωνικής ελίτ κάθε τομέα/κλάδου. Τέλος σε πολύ σημαντικά εθνικά και αναπτυξιακά ζητήματα είναι απόλυτα προσαρτημένη στο άρμα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού και των πολυεθνικών κολοσσών που κάνουν deals με βάση τις συμμαχίες της 'Αστερόεσσας' και της οικογένειας Μπους.

Το ζήτημα που οφείλει να μας απασχολεί δεν είναι απλά η καταγραφή των λαθών και των παραλήψεων της Κυβέρνησης. Αυτό έστω και με ένα ισοπεδωτικό ή συμψηφιστικό τρόπο το αναδεικνύουν και τα ΜΜΕ. Το ζητούμενο είναι να αναδείξουμε μια διαφορετική πολιτική πρόταση. Πρόταση όχι μόνο αρχών και στόχων, ιδεών και κατευθύνσεων. Αλλά κυρίως πρόταση ξεκάθαρη και συγκεκριμένη.

Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ. Όταν ξεφύγουμε από την θεωρία και πάμε στο "συγκεκριμένο" γίνονται εμφανείς οι αποκλίνουσες απόψεις και η ανομοιογένεια που υπάρχει σε αυτό το μεγάλο πολυσυλλεκτικό κίνημα. Δυστυχώς πάρα πολλές έννοιες έχουν φθαρεί, έχουν χάσει την αξία τους και σε μεγάλο βαθμό και το πολιτικό και συγκινησιακό τους φορτίο. Απαιτείται να καθοριστούν εκ νέου τόσο στην φιλοσοφική, όσο και την πραγματική τους προσέγγιση.

Ταυτόχρονα πολλές προτάσεις μας παρότι είναι ουσιαστικές και τεκμηριωμένες δεν έχουν αυτό το "επικοινωνιακό" "κάτι" που θα συγκινήσουν τον κόσμο. Αυτό οφείλεται στο ότι είναι εύκολο να παρερμηνευθούν ή να απαξιωθούν, όταν δεν εκφέρονται αξιόπιστα και ξεκάθαρα, τόσο με μορφή δράσης, όσο και με μορφή του συγκεκριμένου μέτρου.

Η ευθύνη μας ενόψει του Συνεδρίου είναι να αποσαφηνίσουμε τον ιδεολογικό μας προσανατολισμό. Να κάνουμε εμφανές ότι η έννοια "σοσιαλισμός" δεν είναι ξεπερασμένη, αλλά απλά έχει μετασχηματιστεί το πλαίσιο των δράσεων που είναι αναγκαίο για να πετύχει ένας σοσιαλιστικός -κοινωνικός- μετασχηματισμός.

Ταυτόχρονα, πρέπει να εντάξουμε στο πολιτικό μας οπλοστάσιο έννοιες και όρους που έχουν όχι μόνο ιστορικό-πολιτικό φορτίο, αλλά και σύγχρονο περιεχόμενο, όπως π.χ. η δημοκρατία και η εθνική ανεξαρτησία. Για να επιτευχθεί όμως αυτό χρειάζεται να περιγράψουμε με σαφήνεια αυτό το νέο περιεχόμενο και κυρίως να ειπωθεί από αξιόπιστα-άφθαρτα πολιτικά στελέχη.

Σε αυτό το σημείο είναι σαφές ότι π.χ. το ΠΑΣΟΚ ίσως να μην μπορεί να προτείνει θέσεις ρήξης (π.χ. "έξω οι βάσεις" ή "έξω από την ΕΟΚ"), που τότε ήταν όχι απλά σύνθημα του ΠΑΣΟΚ, άλλα αίτημα γενιών ως δείγμα της εθνικής μας χειραφέτησης. Είναι όμως σίγουρο ότι προτάσεις, όπως ο ανακαθορισμός των κριτηρίων του Συμφώνου Σταθερότητας ή της Στρατηγικής της Λισαβόνας, η χάραξη Ευρωπαϊκής πολιτικής για την ένταξη νέων χωρών και την Βαλκανική πολιτική, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ξεκάθαρο "ναι" ή ξεκάθαρο "όχι" στην ανεξαρτητοποίηση του Κοσσόβου, για την σημερινή ευρωπαϊκή και όχι μόνο πραγματικότητα, είναι μια ρήξη.

Ίσως είναι δύσκολο σε ένα παγκοσμιοποιημένο σκηνικό να γίνουν μερικές από τις προτάσεις μας σαφείς. Το σίγουρο όμως είναι ότι πρέπει να γεννήσουμε την ελπίδα. Η ελπίδα δεν μπορεί να γεννηθεί όταν εμπεδώνεται αντίληψη ότι τα πάντα καθορίζονται στην Ευρώπη και από την παγκοσμιοποιημένη οικονομία και ότι η Ελλάδα είναι πολύ μικρή για να πει κάτι διαφορετικό. Τηρουμένων των αναλογιών και και αν λάβουμε υπόψη την εξάρτηση της χώρας μας το 1985-'86 η "Πρωτοβουλία των 6" ήταν κάτι πολύ μεγάλο για την "μικρή Ελλάδα". Μπορούμε να τολμήσουμε και σήμερα;

Η απάντηση είναι ναι. Το μοναδικό εμπόδιο είναι το φθαρμένο, κουρασμένο και εξαρτημένο πολιτικό προσωπικό του Κινήματος, που δεν μπορεί να μεταφέρει τον πλούτο των ιδεών, το πάθος του αγώνα και τον ενθουσιασμό της νίκης στη βάση του Κινήματος και ιδίως στη νεολαία. Η μάχη κατά της διαφθοράς και η περιφρούρηση της αξιοπιστίας της δημοκρατίας μας είναι μάχη επιβίωσης για την επίτευξη των πολιτικών στόχων του ΠΑΣΟΚ και την ανατροπή των συσχετισμών.

Αυτή η μάχη θέλει ανήσυχους και όχι βολεμένους! Ας την δώσουμε…